ရန်ကုန်၊ ဧပြီ ၁၄
အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင် ဖြစ်ပွားနေသော စစ်ရေးပဋိပက္ခများကြောင့် ကမ္ဘာ့လောင်စာဆီဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာမှုနှင့်အတူ မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းတွင်လည်း ဆန်၊ ဆီ၊ ဆား အပါအဝင် အခြေခံစားသောက်ကုန်ဈေးနှုန်းများမှာ တစ်လအတွင်း ၁၉ ရာခိုင်နှုန်းခန့်အထိ ထိုးတက်သွားကြောင်း ကုလသမဂ္ဂ ကမ္ဘာ့စားနပ်ရိက္ခာအစီအစဉ် (WFP) က ယနေ့ သတိပေးချက် ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။
ဖေဖော်ဝါရီလနှောင်းပိုင်းမှစတင်ကာ အခြေခံစားသောက်ကုန်ဈေးနှုန်းများမှာ သိသိသာသာ မြင့်တက်လာခဲ့ကြောင်း ၊ အခြေခံစားသောက်ကုန်ဈေးနှုန်းများမှာ ၁ လအတွင်း ၁၉ ရာခိုင်နှုန်းခန့်အထိ ထိုးတက်သွားကြောင်း သိရှိရသည်။
လက်ရှိ ရန်ကုန်ခေတ်သစ်၏ စျေးကွက်အတွင်း စုံစမ်းချက်အရ ဆန်ကြမ်း (ဆင်းသွယ်၊ ရက် ၉၀) တစ်ပြည်လျှင် ၃,၅၀၀ ကျပ်မှ ၄,၀၀၀ ကျပ်၊ ဆန်ချော ဖျာပုံပေါ်ဆန်း တစ်ပြည်လျှင် ၇,၀၀၀ ကျပ်မှ ၈,၀၀၀ ကျပ်နှင့် ရွှေဘိုပေါ်ဆန်း ရှယ်တစ်ပြည်လျှင် ၁၀,၀၀၀ ကျပ်ဝန်းကျင်တွင် ရှိနေသည်။
သားငါးများအနေဖြင့်လည်း CP ကြက်သား တစ်ပိဿာလျှင် ငွေ ၃၅,၀၀၀ ကျပ်၊ ဝက်သား တစ်ပိဿာ ၃၈,၀၀၀ မှ ၄၀,၀၀၀ ကျပ်၊ ငါးကြင်း ၁ ပိဿာလျှင် ၃၀,၀၀၀ ကျပ် နှင့် ဆိတ်သားမှာ တစ်ပိဿာလျှင် ၁ သိန်းခွဲအထိ စံချိန်တင် မြင့်တက်နေသည်။
ပြင်ပစျေးကွက်တွင် စားအုန်းဆီ တစ်ပိဿာ ၁၈,၀၀၀ ကျပ်မှ ၂၀,၀၀၀ ကျပ်ကြားရှိနေပြီး ပဲဆီမှာ တစ်ပိဿာလျှင် ၃၂,၀၀၀ ကျပ်အထိ ပေါက်ဈေးရှိနေသည်။
လက်ရှိ ရန်ကုန်မြို့တွင် စက်သုံးဆီဈေးနှုန်းများမှာ 92 တစ်လီတာ ၄,၇၃၅ ကျပ်၊ 95 တစ်လီတာ ၄,၉၄၅ ကျပ်၊ ဒီဇယ်တစ်လီတာ ၆,၄၈၅ ကျပ်နှင့် ပရီမီယံဒီဇယ်မှာ ၇,၇၅၅ ကျပ်အထိ မြင့်တက်နေသည်။
UMFCCI မှ စီးပွားရေးသမားတစ်ဦးက “စက်သုံးဆီအရေး မပြေလည်ရင် သင်္ကြန်ပြီးတာနဲ့ ဈေးတွေ ဆတိုးထပ်တက်မယ့် အခြေအနေ မြင်ရတယ်။ တစ်ကမ္ဘာလုံး ဖြစ်တာဆိုပေမယ့် ကိုယ့်နိုင်ငံက စီးပွားရေးအခြေခံ မကောင်းတော့ ပိုပြီးခံရမယ့် အခြေအနေ ဖြစ်နေတယ်” ဟု သုံးသပ်ထားသည်။
WFP အနေဖြင့် ယခုကဲ့သို့ ကုန်ဈေးနှုန်းကြီးမြင့်မှုဖြစ်စဉ်ကို အနီးကပ်စောင့်ကြည့်နေပြီး ဝမ်းရေးအခက်အခဲဖြစ်နေသော မိသားစုများ စားနပ်ရိက္ခာ လုံလောက်စွာရရှိစေရန်အတွက် လက်ရှိပေးအပ်နေသော အကူအညီများကို အခြေအနေနှင့်အညီ ပုံစံပြောင်းလဲကာ ဆက်လက်ပံ့ပိုးပေးသွားရန် အသင့်ပြင်ဆင်ထားကြောင်း WFP က သတင်းထုတ်ပြန်ထားသည်။
အီရန်စစ်ပွဲနောက်ဆက်တွဲ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား ပိတ်ဆို့မှု ကြာရှည်ပါက ကမ္ဘာတစ်ဝန်း စားနပ်ရိက္ခာ ‘ကပ်ဘေး’ ဆိုက်နိုင်ကြောင်း ကုလသမဂ္ဂ စားနပ်ရိက္ခာနှင့် စိုက်ပျိုးရေးအဖွဲ့ (FAO) က လည်း ယနေ့ သတိပေးသည်။
စိုက်ပျိုးရေးအတွက် အဓိကလိုအပ်သော သွင်းအားစုများ တင်ပို့မှု ပြတ်တောက်နေခြင်းကြောင့် ကုန်စည်ဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာပြီး စားနပ်ရိက္ခာ ငွေဖောင်းပွမှုဒဏ်ကို ခံရနိုင်ခြေ ရှိနေကြောင်း သိရှိရသည်။
အမေရိကန်-အစ္စရေးနှင့် အီရန်တို့အကြား ဖြစ်ပွားနေသော စစ်ပွဲကြောင့် အလွန်အရေးပါသည့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားတွင် သင်္ဘောများ သွားလာ၍မရဘဲ ပိတ်ဆို့နေခြင်းကြောင့် ကမ္ဘာ့စားနပ်ရိက္ခာ အကျပ်အတည်းသည် “ကပ်ဘေး” အသွင်သို့ ကူးပြောင်းသွားနိုင်ကြောင်း ကုလသမဂ္ဂ စားနပ်ရိက္ခာနှင့် စိုက်ပျိုးရေးအဖွဲ့ (FAO) က အလေးအနက် ပြောဆိုသည်။
လက်ရှိတွင် ကမ္ဘာ့စားနပ်ရိက္ခာဈေးနှုန်းများမှာ လက်ကျန်အဟောင်းများ ရှိနေသေးသဖြင့် သိသိသာသာ မြင့်တက်လာခြင်း မရှိသေးသော်လည်း ရေလက်ကြား ဖြတ်သန်းသွားလာမှုများ အမြန်ဆုံး ပြန်မစနိုင်ပါက လာမည့် ၂၀၂၇ ခုနှစ်အထိ စွမ်းအင်နှင့် မြေသြဇာဈေးကွက်များအပေါ် ရိုက်ခတ်ကာ စားသောက်ကုန်ဈေးနှုန်းများ အဆမတန် မြင့်တက်လာလိမ့်မည်ဟု FAO ၏ စီးပွားရေးပညာရှင်များက ဆိုသည်။
FAO ၏ အချက်အလက်များအရ ကမ္ဘာ့စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍအတွက် အရေးပါသော သွင်းအားစု (Agrifood inputs) ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၄၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိသည် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်း၍ တင်ပို့နေရခြင်း ဖြစ်သည်။
FAO မှ ညွှန်ကြားရေးမှူး David Laborde က “ကျွန်တော်တို့ အခု သွင်းအားစု အကျပ် အတည်းနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရပါပြီ၊ ဒါကို ကပ်ဘေးအဆင့်ထိ မရောက်သွားစေချင်ဘူး။ ဒါဟာ ကျွန် တော်တို့ ဘယ်လိုအရေးယူ ဆောင်ရွက်မလဲဆိုတဲ့ အပေါ်မှာ မူတည်နေပါတယ်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် အသုံးအများဆုံး မြေသြဇာဖြစ်သည့် ယူရီးယား (Urea) ရောင်းဝယ်မှု၏ ထက်ဝက်နီးပါးကို ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံများမှ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် တင်ပို့နေခြင်း ဖြစ်သည်။
ယခုအခါ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ပြတ်တောက်မှုနှင့် သင်္ဘောများ သွားလာမရမှုကြောင့် ပင်လယ်ကွေ့ဒေသရှိ မြေသြဇာစက်ရုံများမှာ ပိတ်သိမ်းရခြင်း သို့မဟုတ် ထုတ်လုပ်မှု လျှော့ချရခြင်းများ ကြုံတွေ့နေရသည်။
အကယ်၍ ရေလက်ကြား ဆက်လက်ပိတ်နေပါက တောင်သူလယ်သမားများသည် မြေသြဇာ အနည်းငယ်ဖြင့်သာ စိုက်ပျိုးကြရတော့မည်ဖြစ်ပြီး ယင်းက ထွက်နှုန်းကို လျော့ကျစေကာ ကုန်ဈေးနှုန်းများကို မြင့်တက်စေမည် ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ဆင်းရဲသောနိုင်ငံများသည် စိုက်ပျိုးရာသီ နောက်ကျခြင်းနှင့် သွင်းအားစု ရှားပါးခြင်းဒဏ်ကို အဆိုးရွားဆုံး ခံစားရနိုင်သည်ဟု သိရသည်။
ဓာတ်ပုံ- AFP။
